اگر محیط آموزشی بخواهد زمینه ای ثمربخش برای نسل آینده باشد، محیط و ساختمان هایش می بایست خلاقه باشند، نه تقلید شده. محیطی محرک برای آزاد کردن اندیشه و بیان خلاقه، به همان اندازه روش تدریس دارای اهمیت است. بدین لحاظ، قدرت و توان در خلق ساختمان هایی که برای تمرکز رشد فرهنگی افراد مناسب اند، مستقیماً به طراحی فضاهای هدایت کننده به فعالیت فکری مربوط می شود. مواردی نظیر روشنایی و نورپردازی، انتخاب رنگ، ارتباط مناطق گوناگون، خلق حیاط های داخلی یا مناطق محوطه سازی شده و جز آن، برای به دست دادن نتیجه نهایی معماری ای که گشاده دست بودن با کاربرانش را هدف قرار می دهد، از جمله جنبه های اساسی کار هستند.
لویی دوران : یکی از معمارانی که به فضا در معماری توجهی ویژه کرد، او در سال ۱۸۰۰ میلادی معماری را چنین تعریف کرد : معماری هنر ترکیب فضاست به نحوی که در تمام ساختمان های عمومی و خصوصی قابل تحقق باشد. هدف اصلی دوران از این تعریف، نظریه پردازی در زمینه ی موضوع های طراحی برای آموزش معماری بود که آن ها را در کتاب معروفش به نام «دقت و تأکیدی بر درس های معماری» نشان می دهد. عنصرهای معماری که دوران از آن ها نام می برد عبارتند از : دیوارها، ستون ها و طاق ها و با این عناصر به دسته بندی و تحلیل آثار معماری دوره های مختلف می پردازد.
هنری سانوف : استاد انیستیتو امریکایی معمار- نظریه پرداز معماری در زمینه فضاهای آموزشی، او می گوید : در فضای آموزشی، محیط فیزیکی به عنوان مربی دوم مطرح است.
پژوهش مورد نظر با توجه به این نیازها و اهمیت ویژه دانشجویان هنر،با هدف پیشرفت در این زمینه شروع به کار کرد که امیدوارم مفید واقع شود.این تحقیق شامل شش فصل به شرح زیر است:
فصل اول شامل کلیات پژوهش از قبیل بیان پژوهش،اهمیت پژوهش،اهداف مورد نظر و تعریف اصطلاحات
پیرامون موضوع می باشد.
فهرست موضوعات :
فهرست مطالب عنوان صفحه چکیده....................................................................................................................................الف مقدمه........................................................................................................................................ب فصل اول : کلیات پژوهش..............................................................................................1 1-1بیان پژوهش..........................................................................................................................2 1-2بدنه پژوهش.........................................................................................................................3 1-3نتیجه پژوهش........................................................................................................................4 1- 4 بیان اهداف طرح.................................................................................................................4 1-4-1 هدف کلی...................................................................................................................... 4 1-4-2 اهداف جزئی...................................................................................................................4 فصل دوم : روش تحقیق در معماری..........................................................................6 2-1 تحقیق در رشته معماری چه معنایی دارد.............................................................................. 7 2-2 ضرورت تحقیق در معماری .................................................................................................9 2-3 تعریف واژه های روش شناختی ، راهبرد ها و تدابیر..............................................................9 فصل سوم : مبانی نظری.................................................................................................12 مقدمه........................................................................................................................................13 3-1 تایخچهْ مدارس و دانشگاهها...............................................................................................14 3-2 نگرش به هنر......................................................................................................................15 3-2-1 فعالیت هنر.................................................................................................................... 15 3-2-2 طبقه بندی هنر از دیدگاه نیوتن......................................................................................17 3-2-3 طبقه بندی هنر از دیدگاه هگل بر اساس سبک...............................................................17 3-2-4 انواع هنر از لحاظ شکل................................................................................................17 3-2-5 انواع هنر از لحاظ محتوا................................................................................................17 عنوان صفحه 3-2-6 انواع هنر از لحاظ کاربرد..............................................................................................17 3-2-7 انواع هنر از لحاظ بستر اجتماعی.....................................................................................18 3-3 فضاهای آموزشی...............................................................................................................18 3-3-1 کلاس ها.......................................................................................................................18 3-3-2 استانداردهای طراحی گالری ها......................................................................................21 3-3-3 تعریف استانداردها.........................................................................................................22 3-3-4طرح وتنظیم کلی........................................................................................................... 22 3-4 استانداردها و ضوابط طراحی فضای سبز.............................................................................22 3-5 استانداردها و ضوابط طراحی فضاهای اداری.......................................................................23 3- 6سرانه ها.............................................................................................................................24 3-7 استاندارد و ضوابط طراحی قسمت فرهنگی....................................................................... 24 3-7-1 راهروهای سالن نمایش.................................................................................................25 3-7-1-1 مشخصات عمومی.................................................................................................... 25 3-7-1-2 ورودی ها و خروجی های سالن اجتماعات............................................................. 26 3-7-2 سالن سخنرانی و درس و تئاتر........................................................................................28 3-7-3 شکل اساسی سالن.........................................................................................................28 3-7-4 سالن سخنرانی و تدریس................................................................................................30 3-7-4-1 انواع جای نشستن..................................................................................................... 30 3-7-4-2 کنفرانس، تدریس.....................................................................................................31 3-7-5 استودیو طراحی.............................................................................................................32 3-7-6 استودیوهای هنرهای زیبا و ظریف..................................................................................32 3-8 کارگاه ها..........................................................................................................................33 3-9 انباری ها.......................................................................................................................... 34 3-10 استودیوهای رسم فنی و غیر فنی.......................................................................................35 عنوان صفحه 3-11 کتابخانه...........................................................................................................................37 3-11-1 کتب مرجع..................................................................................................................37 3-11-2 وسایل.........................................................................................................................37 3-11-3 واحد های قفسه کتاب.................................................................................................37 3-11-4 قفسه ها.......................................................................................................................38 3-11-5 خواندن و مطالعه..........................................................................................................41 3-12 وسایل بهداشتی................................................................................................................43 3-13 نمایشگاه..........................................................................................................................44 3-14 نوررسانی.........................................................................................................................44 3-15 فضاهای ورزشی..............................................................................................................44 3-16 انباری..............................................................................................................................45 فصل چهارم : شرایط اقلیمی و انتخاب سایت......................................................46 4-1 شرایط جغرافیایی و اقلیمی استان قم................................................................................... 47 4-1-1 جغرافیای استان قم.........................................................................................................47 4-1-2 طول و عرض جغرافیایی استان........................................................................................48 4-1-3 وضعیت اجتماعی استان.................................................................................................48 4-1-3-1 جمعیت.....................................................................................................................48 4-1-3-2 مهاجرت...................................................................................................................50 4-1-3-3 پیشینه تاریخی...........................................................................................................50 4-1-4 وضعیت طبیعی استان.....................................................................................................51 4-1-5 ارتفاعات استان.............................................................................................................51 4-1-5- 1نواحی کوهستانی......................................................................................................51 4-1-5-3 دشتها........................................................................................................................51 عنوان صفحه 4-1-6 تأثیر عرض جغرافیایی بر اقلیم استان...............................................................................52 4-1-6-1 منابع آب...................................................................................................................52 4-1-6-2 توده های هوا و سیستم های هواشناسی.......................................................................52 4-1-6-3 پوشش گیاهی...........................................................................................................52 4-1-7 زلزله در استان قم...........................................................................................................53 4-1-7 کلیات اقلیم استان..........................................................................................................53 4-1-7-1 موقعیت خورشید.......................................................................................................54 4-1-7-2 شیب.........................................................................................................................56 4-1-7-3 ارتفاع...................................................................................................................... 56 4-1-7- 4 دما..........................................................................................................................57 4-1-7-5 باران.........................................................................................................................58 4-1-7-6 رطوبت نسبی.............................................................................................................60 4-1-7-7 باد.............................................................................................................................60 4-1-8 ویژگی های سر پناه در اقلیم گرم و خشک....................................................................62 4-1-9 فرم و پلان.....................................................................................................................62 4-1-10 فضا های خارجی........................................................................................................ 63 4-1-11 بازشو ها......................................................................................................................63 4-1-12 دیگر شاخص های اقلیمی و طراحی.............................................................................63 4-2 معرفی سایت......................................................................................................................65 4-3 نمونه ها و بررسی کارهای مشابه.........................................................................................70 4-3-1 دانشکده هنر های زیبا....................................................................................................70 4-3-2 دبیرستان دیاموند رنچ ....................................................................................................73 4-3-3 دانشگاه کیس وسترن ریزرو...........................................................................................75 فصل پنجم : برنامه فیزیکی طرح................................................................................77 عنوان صفحه 5-1 برنامه فیزیکی پروژه...........................................................................................................78 5-1-1 رشته ها و مقاطع تحصیلی...............................................................................................78 5-1-2 جمعیت ورودی سالانه...................................................................................................78 5-1-3 فضاهای مورد نیاز برای دروس نظری.............................................................................79 5-2 گروه معماری....................................................................................................................80 5-2-1 کارگاه شناخت مواد و مصالح....................................................................................... 81 5-2-2 کارگاه نجاری...............................................................................................................81 5-2-3 کارگاه ماکت سازی..................................................................................................... 81 5-3 گروه هنرهای تجسمی........................................................................................................82 5-3-1 رشته طراحی صنعتی..................................................................................................... 82 5-3-2 رشته ارتباط تصویری.....................................................................................................83 5-3-3 کارگاه چاپ سیلک..................................................................................................... 83 5-3-4 کارگاه چاپ دستی (حکاکی)...................................................................................... 83 5-3-5 کارگاه باتیک (چاپ روی پارچه)................................................................................ 84 5-4 رشته عکاسی.....................................................................................................................84 5-4-1 لابراتوار عکاسی رنگی..................................................................................................84 5-4-2 لابراتوار عکاسی سیاه و سفید.........................................................................................84 5-4-3 کارگاه عکاسی............................................................................................................. 85 5-5 رشته مجسمه سازی........................................................................................................... 85 5-5-1 کارگاه مجسمه سازی....................................................................................................85 5-5-2 کارگاه سفال سازی.......................................................................................................85 5-5-3 کارگاه قالب سازی....................................................................................................... 86 5-5-4 کارگاه ریخته گری.......................................................................................................86 5-6 گروه موسیقی................................................................................................................... 86 عنوان صفحه 5-6-1 استودیوی صدای مستأصل............................................................................................ 87 5-7 گروه هنرهای نمایشی.........................................................................................................87 5-7-1 آتلیه های بازیگری و کارگردانی................................................................................. 87 5-7-2 سالن تمرین بازیگری.................................................................................................... 87 5-7-3 گرایش کارگردانی....................................................................................................... 88 5-7-4 کارگاه دکور................................................................................................................ 88 5-7-5 گرایش نمایش عروسکی.............................................................................................. 88 5-8 تعیین ظرفیت تعداد و سطح فضاهای کمک آموزشی......................................................... 88 5-8-1 کتابخانه........................................................................................................................ 88 5-8-2 مجموع مواد کتابخانه.....................................................................................................89 5-8-3 نحوۀ سازماندهی مواد....................................................................................................89 5-8-4 سالن قرائت عمومی...................................................................................................... 89 5-8-5 سالن قرائت مرجع......................................................................................................... 90 5-8-6 سالن مجلات................................................................................................................ 90 5-8-7 سالن اسناد و مدارک (پروژه ها).................................................................................. 90 5-8-8 سالن میکرو فیلم ها.......................................................................................................90 5-8-9 واحد خدمات اداری......................................................................................................90 5-9 نکات عمده در طراحی کلاسهای درس دانشگاه.................................................................92 5-9-1 سکوی جلویی کلاس....................................................................................................93 5-9-2 سیستم های نمایش فیلم..................................................................................................93 5-9-3 جای نشستن و دامنهْ دید.................................................................................................93 5-9-4 تسهیلات برای گروه های بزرگ....................................................................................94 5-10 سالن اجتماعات.............................................................................................................. 95 5-10-1 رعایت نکات زیر برای سالن چند منظوره ضروری است...............................................95 عنوان صفحه 5-11 نمایشگاه..........................................................................................................................96 5-12 مرکز کامپیوتر................................................................................................................ 96 5-13 پیشنهادات مشخص برای مرکز انفورماتیک..................................................................... 96 5-14 فضاهای اداری................................................................................................................97 5-15 نمازخانه..........................................................................................................................97 5-16 فضاهای کمک آموزشی مربوطهْ هر یک از گروه ها........................................................98 5-17 نهار خوری......................................................................................................................98 5-18 فضای ورزشی..................................................................................................................99 5-19 کادر عملی مورد نیاز........................................................................................................99 5-19-1 کادر اداری و خدماتی مورد نیاز................................................................................100 5-20 فضاهای ورودی...........................................................................................................100 5- 21 پارکینگ.....................................................................................................................100 5-22 ویژگی های فنی طرح....................................................................................................101 5-22-1 بررسی سیستم های مختلف سازه ای..........................................................................101 5-22-1-1 سازه.....................................................................................................................101 5-22-1-2 درز انبساط............................................................................................................101 5-22-1-3 سقف کاذب.........................................................................................................102 5-22-1-4 عایق کاری...........................................................................................................102 5-22-2 موتور خانه................................................................................................................103 5-22-2-1 تاسیسات...............................................................................................................103 5-22-2-2 فن کوئل سقفی.....................................................................................................103 5-22-3 مصالح پیشنهادی.......................................................................................................104 5-22-3-1 دیوار و سقف پیش ساخته.....................................................................................104 5-22-3-1-1 استانداردهای رعایت شده در این نوع پانل ها...................................................104 عنوان صفحه 5-22-3-1-2 خصوصیات این نوع پانل.................................................................................105 5-23-3-2 وینیل تایل............................................................................................................ 106 5-23-3-3 کف پوش.......................................................................................................... 106 5-23-3-4 سنگ....................................................................................................................106 5-23-3-5 آکوستیک............................................................................................................107 5-23-3-6 انتشار و تباهی صدا در تالار...................................................................................108 5-23-3-7 راهکارهای طراحی...............................................................................................109 5-23-3-8 سازه فضای آکوستیک شده..................................................................................109 فصل ششم : طرح معماری..........................................................................................111 6-1 کانسپت (ایدة طراحی).....................................................................................................112 6-2 روند ایده اولیه طرح ...................................................................................................... 113 6-3 طرح پیشنهادی............................................................................................................... 114 نتیجه گیری.............................................................................................................................118 فهرست منابع...........................................................................................................................119 پیوست یک............................................................................................................................122
فهرست تصاویر عنوان صفحه تصویر 3-1 استانداردهای آموزشی............................................................................................19 تصویر 3-2 استانداردهای کلاس ها...........................................................................................20 تصویر3-3 سقف آمفی تئاتر......................................................................................................25 تصویر 3-4 استانداردهای سالن اجتماعات..................................................................................26 تصویر3-5 فاصله بین ردیف ها در سالن اجتماعات....................................................................27 تصویر3- 6 تصویر پروژوکتور................................................................................................. 28 تصویر3-7کف سالن ها............................................................................................................ 29 تصویر3-8 انواع جای نشستن ................................................................................................. 30 تصویر3-9 استودیو طراحی....................................................................................................... 32 تصویر3-10 استاندارد کارگاه ها............................................................................................... 33 تصویر3-11 استاندارد انباری.....................................................................................................34 تصویر3-12 استاندارد استودیوهای رسم فنی..............................................................................35 تصویر3-13 استانداردهای وسایل چاپ.....................................................................................36 تصویر3-14 ابعادقرارگیری کتب...............................................................................................37 تصویر3-15قفسه کتاب.............................................................................................................38 تصویر3-16قفسه کتاب.............................................................................................................39 تصویر3-17دسترسی های قفسه کتاب........................................................................................40 تصویر3-18ابعاد میزهای مطالعه.................................................................................................42 تصویر3-19 استاندارد وسایل سرویس های بهداشتی..................................................................43 تصویر4- 1 همسایگی های استان قم...........................................................................................47 تصویر4- 2 نقشه مرزهای جغرافیایی و سیاسی استان قم...............................................................48 تصویر4- 3 موقعیت استان قم در پهنه آب و هوایی کشور ..........................................................54 عنوان صفحه تصویر4- 4 موقعیت خورشید و تابش آفتاب در تابستان.............................................................. 55 تصویر4- 5 موقعیت و زاویه تابش خورشید در عرض جغرافیایی 35 درجه شمال....................... 55 تصویر4- 6 خطوط همدما استان قم.............................................................................................57 تصویر4- 7 خطوط هم بارش بلند مدت استان قم........................................................................59 تصویر4- 8 نمودار بلند مدت گلباد ایستگاه قم در سال های 66 تا 87 ........................................ 61 تصویر 4-9 دید اطراف سایت....................................................................................................65 تصویر 4-10دسترسی و موقعیت قرارگیری سایت عکس........................................................... 66 تصویر 4-11 آلودگی صوتی پیرامون سایت...............................................................................67 تصویر 4-12 همسایگی های سایت پیشنهادی ............................................................................68 تصویر 4-13 مسیر حرکت خورشید...........................................................................................68 تصویر4-14 جهت وزش بادهای غالب..................................................................................... 69 تصویر4-15 جهت شمال...........................................................................................................69 تصویر4-16 پلان دانشکده هنر های زیبا.....................................................................................71 تصویر4-17 تحلیل پلان دانشکده هنر های زیبا..........................................................................72 تصویر4-18 نقشه های هوایی دبیرستان دیاموند رنج...................................................................73 تصویر4-19 عکس های پرسپکتیو دبیرستان دیاموند رنج............................................................74 تصویر4-20 پلان دانشگاه کیس وسترن ریزرو...........................................................................75 تصویر4-21 عکس های پرسپکتیو دانشگاه کیس وسترن ریزرو................................................. 76 تصویر6- 1 روند کانسپت..........................................................................................................113 تصویر 6-2 طرح پیشنهادی..................................................................................................... 114 تصویر6-3 طرح پیشنهادی.......................................................................................................115 تصویر 6-4 طرح پیشنهادی......................................................................................................116 تصویر 6-5 طرح پیشنهادی......................................................................................................117
فهرست جداول عنوان صفحه جدول3-1 تجهیزات میز کامپیوتر..............................................................................................18 جدول 3-2 ابعاد صندلی .......................................................................................................... 18 جدول 3-3 سرانه.......................................................................................................................24 جدول 4- 1طول و عرض جغرافیایی استان قم..............................................................................48 جدول4- 2 جمعیت استان قم بر حسب سن.................................................................................49 جدول 4- 3 شیب استان قم..........................................................................................................56 جدول 5-1 برنامه فیزیکی پروژه..................................................................................................79 جدول5-2 حجم مواد جمعیت استفاده کننده و سیستم نگهداری آن در کتابخانه...........................91 جدول 5-3 معیارهای متداول سرانه برای نگهداری مواد کتابخانه ای.............................................91 جدول5-4 معیارهای متداول سرانه برای فضاهای مطالعاتی...........................................................92